Futbol Para Ligi: Avrupa kulüpleri “para basıyor”

Rekor Gelirde Ticari Kazançlar Öne Çıktı

Money League kulüplerinin toplam geliri %11 artarak 12,4 milyar euroya yükseldi (2023/24: 11,2 milyar). Maç günü gelirleri (2,4 milyar), yayın gelirleri (4,7 milyar avro) ve ticari gelirler (5,3 milyar avro) rekor seviyelere ulaştı; ticari gelirler ise 5 milyar euroyu aşan ilk gelir kalemi oldu.

Üçüncü yıl üst üste, ticari gelirler, Money League kulüpleri için toplam gelirin en önemli payını oluşturarak ortalama 265 milyon euro (2025: 244 milyon euro) gelir elde etti. Bunun başlıca nedenleri arasında perakende performansındaki iyileşme, sponsorluk gelirlerindeki artış ve maç dışı günlerde stadyum ve çevresinin kullanımı yer alıyor. Stadyum varlıklarının daha fazla kullanımına odaklanma yönünde önemli bir değişim söz konusu. Bu nedenle, stadyum içi bira büfeleri, restoranlar, oteller ve diğer olanaklar daha yaygın hale geliyor ve kulüplerin gelir yaratma fırsatlarını genişletmenin önemini gösteriyor ve futbol kulüplerinin marka ve mekanlarının gelişmeye devam ettiğini, artık sadece sahada olanların çok ötesine geçtiğini gösteriyor.

Maç Günü ve Yayın Gelirleri Rekor Kırdı

Money League kulüplerinin maç günü gelirleri 2,4 milyar avro ile rekor seviyeye ulaştı ve üst üste dördüncü yıldır Money League kulüpleri için en yüksek oransal büyüme oranına (yüzde 16) sahip gelir kalemi oldu. Kulüplerin maç günü deneyimlerini iyileştirmeye yönelik artan çabaları, kişisel koltuk lisansları gibi diğer gelir artırıcı unsurların kullanımıyla birlikte bu büyümenin itici gücü oldu.

Yayın gelirleri 2024/25 sezonunda %10 oranında büyüdü ve 12,4 milyar euroluk gelirin %38'ini oluşturarak Money League kulüplerinin gelirlerinin temel bir bileşeni olmaya devam ediyor. Yayın gelirlerinin önemi, özellikle 11-20. sıralarda yer alan kulüpler için daha belirgin olup, toplam gelirin neredeyse yarısını (%49) oluştururken, ilk 10'da yer alan kulüplerde bu oran üçte bir civarında seyrediyor. Bu durum, son birkaç yılda daha yüksek gelir elde eden kulüplerin yaklaşımındaki değişimi daha da vurguluyor.

2024/25 sezonunda Money League kulüplerinin yayın gelirlerindeki büyümenin temel itici gücü, yeni FIFA Kulüpler Dünya Kupası'nın etkisi oldu . Geçen yaz düzenlenen turnuvaya on Money League kulübü katıldı ve bu da bu kulüplerin yayın gelirlerinde %17'lik bir artış sağladı. Ayrıca, UEFA'nın üç ana erkek kulüp müsabakasının genişlemesi de kulüplerin gelir artışına katkıda bulundu; zira UEFA'nın bu müsabakalar için dağıtılabilir fonları 2024/25'te 3,3 milyar avroya yükseldi ve bu rakam 2023/24'teki 2,7 milyar avrodan yaklaşık %22 daha yüksek. Takvimde oynanan futbol maçlarının sayısındaki artış, oyuncu refahı konusunda bazı zorluklar yaratıyor ve 2024/25 sezonunda Money League kulüpleri ortalama 57 resmi maç oynarken, aynı kulüpler 2023/24'te 51 maç oynadı. Rekabet yeniliği, oyuncu refahı ve taraftar ilgisi arasında bir denge kurulması gerekiyor.

Serie A ve Ligue 1 Yayın Gelirlerinde Zor Dönem

Hem Serie A hem de Ligue 1, 2024/25 sezonunda yeni yerel yayın hakları anlaşmalarına başlarken iç pazarlarında zorluklarla karşılaştı. Serie A'nın lig ve kupa müsabakalarının canlı ve canlı olmayan yayın haklarına ilişkin yeni yerel anlaşmaları, olası gelir paylaşımı unsuru hariç, sezon başına ortalama toplam hak değerinin yaklaşık %3 oranında düşmesine neden olarak kulüplerin gelir artışını engelledi. Bu arada, Ligue 1'in 2024/25 sezonu için yeni yerel anlaşmalarının değeri, uzun süren bir ihale sürecinin ardından önceki döneme göre yaklaşık %20 daha düşük oldu. Hafta sonu sekiz canlı maçı içeren DAZN anlaşmasının karşılıklı anlaşmayla feshedilmesinin ardından, lig 2025/26 sezonunun başında doğrudan tüketiciye yönelik bir hizmet sunmaya başladı. Bu durum, kısa ve orta vadede Fransız kulüplerinin yayın gelirlerini olumsuz etkileyecek olsa da Ligue 1'in doğrudan tüketiciye satış yaklaşımını benimseyen ilk büyük Avrupa futbol ligi olmasını sağlıyor ve uzun vadede bunun diğerlerinin de izlemeye çalışacağı önemli bir değişim olup olmayacağını ilgiyle izleyeceğiz.

Kulüpler Geliri Sahadan Bağımsız Artırmaya Odaklandı

Avrupa'da yerel yayın hakları pazarlarının durgunlaşmasıyla birlikte, gözlemlenen en önemli trend, kulüplerin gelirlerini saha içi performanstan bağımsız olarak artırmak için ticari gelire olan artan önem olmuştur. Kulüpler ve diğer önemli paydaşlar, değer yaratmak için envanteri artırmanın ötesinde stratejik bir yaklaşıma ihtiyaç duymakta ve kulüplerin benzersiz gelir getirici iş modelleri geliştirme ve sahip olma konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerekmektedir. Birçok kulüp, markalarının ve mekanlarının gücünü ve etkisini ve dünyanın en popüler sporunun ekosisteminde oynadıkları rolü giderek daha fazla fark etmektedir.

Özellikle ticari gelirlerin (toplam gelirlerin %48’ini 11 ila 20. sıradaki kulüpler için) %32’sini oluşturan ilk 10'daki kulüplerin gelir yaratma yeteneklerinin sahipliğini daha fazla üstlenmeye devam ettiğini gözlemliyoruz. Bu, perakende satışlar, doğrudan tüketiciye yönelik özel içerikler veya daha geleneksel ortaklıklar yoluyla büyümeyi sağlamak için marka değerlerinden yararlanmayı içerir.

Son on yılda, ilk 10'daki bir Money League kulübünün elde ettiği ortalama gelir %60 oranında artarken (2015/16: 523 milyon €, 2024/25: 837 milyon €), 11. ila 20. sıradaki kulüpler %84'e yakın bir büyüme kaydetti (2015/16: 219 milyon €, 2024/25: 404 milyon €). En çok para kazanan 10 kulüp arasında yer alan kulüplerin tipik iş modellerinin aksine, 11 ile 20 arasındaki kulüpler son yıllarda birincil büyüme kaldıraçları olarak yayın gelirlerine güvendiler. Birçok yerel yayın pazarının durağanlaşmasıyla birlikte, uzun vadede, daha fazla büyüme sağlamak için ticari gelirlere daha proaktif bir yaklaşım benimseyen kulüplerin sayısının artacağını görmemiz muhtemeldir.

Kulüp analizi

2024/25 sezonunda Real Madrid, üst üste ikinci yıl olmak üzere 1 milyar Euro'nun üzerinde gelir elde eden tek futbol kulübü oldu. Kulüp, maç günü gelirlerinde %6'lık bir düşüş bildirse de (bu düşüşün temel nedeni Kişisel Koltuk Lisansı satışlarından elde edilen gelirdeki azalmadır), 233 milyon Euro'luk maç günü geliri, Money League kulüpleri arasında şimdiye kadar elde edilen en yüksek ikinci gelir olarak kaydedildi. Ayrıca kulüp, iyileştirilmiş ürün satış performansı ve yeni ticari ortaklar sayesinde ticari gelirlerinde %23'lük bir artış bildirdi.

FC Barcelona, 2019/20 sezonundan bu yana ilk kez Para Ligi'nde ilk kez ikinci sırada yer alarak 975 milyon Euro gelir elde etti. 2025/26 sezonunda tamamlanması planlanan Spotify Camp Nou'dan uzakta maçlar oynamaya devam etmesine rağmen, kulüp 2023/24 sezonuna kıyasla gelirlerinde %27'lik bir büyüme kaydetti. Bu büyümenin en önemli etkenlerinden biri, yaklaşık 70 milyon Euro'luk tek seferlik gelir sağlayan kişisel koltuk lisansı anlaşmalarının getirilmesiydi. Real Madrid'in 2023/24 sezonunda yaptığı gibi, Barcelona da bu lisansları stadyum yeniden geliştirme çalışmalarıyla birlikte uygulamaya koydu; bu da daha fazla Avrupa kulübünün gelecekteki büyük stadyum geliştirme projeleriyle birlikte bu seçeneği değerlendireceğine işaret ediyor.

Bayern, PSG ve Liverpool Gelir Artışıyla Üst Sıralara Yerleşti

Bayern Münih (861 milyon €), 2025 FIFA Kulüpler Dünya Kupası'na katılımından elde edeceği yayın gelirlerindeki artış sayesinde geçen yıla göre iki sıra yükselerek ilk üçü tamamladı.

Paris Saint-Germain (837 milyon €), başarılı bir sezonun ardından üst üste dördüncü kez ilk beşte dördüncü sırada yer aldı ve ilk Şampiyonlar Ligi şampiyonluğunu kazandı. Ayrıca kulüp, Air Jordan gibi uluslararası markalarla yaptığı ortaklıklarla marka değerini ticari büyümeyi desteklemek için başarıyla kullanmaya devam ediyor ve kulübün varlığını popüler kültürün çeşitli alanlarına yerleştiriyor.

Liverpool, Money League tarihinde ilk kez en yüksek gelir elde eden İngiliz kulübü (5. sıra) oldu. Kulüp, Şampiyonlar Ligi'ne dönüşünün ardından yayın gelirlerinde %34'lük bir artış ve Anfield'da maç dışı etkinliklerin artmasıyla ticari gelirlerde %7'lik bir artış kaydederek toplam 836 milyon Euro gelir bildirdi.

Avrupa Devlerinde Sıralama Değişti, Yeni Ligler Yükselişte

Manchester City (829 milyon €), 2023/24 sezonuna kıyasla gelirlerinde yaşanan küçük düşüş nedeniyle 2. sıradan 6. sıraya geriledi. Kulüp, 2023/24 sezonunda ligi kazanırken bu sezon İngiliz Premier Lig’de 3. sırada yer aldı ve Şampiyonlar Ligi play-off'larında elendi, önceki sezonda ise çeyrek finale kadar yükselmişti.

Yerel rakip Manchester United, Money League tarihindeki en düşük sıralaması olan 8. sıraya geriledi. Kulüp, 2024/25 sezonu için toplam gelirini bir önceki yıla göre 771 milyon Euro'dan 793 milyon Euro'ya düşürdü. Kulüp, maç günü ve ticari gelirlerde toplamda 75 milyon Euro'luk bir artış bildirmesine rağmen, saha içi sonuçlar nedeniyle yayın gelirlerinde yıllık bazda 52 milyon Euro'luk bir düşüş yaşandı.

FIFA Kulüpler Dünya Kupası'nda yer alan kulüpler, bu yılki Para Ligi'nde güçlü bir şekilde temsil ediliyor; bu yılki kulüplerden on tanesi ligde yer aldı. Bunların arasında Benfica da bulunuyor ve bu da Portekiz kulübünün 2005/06 sezonundan bu yana ilk kez Para Ligi’nde yer alması anlamına geliyor. Ayrıca, 2020/21 sezonundan (Zenit St. Petersburg) bu yana "büyük beşli" ligler dışından katılan ilk kulüp olma özelliğini taşıyor.

Bunun dışında, on yıldan uzun bir süre sonra (2009/10) ilk kez Para Ligi'ne geri dönen Stuttgart, maç günü gelirlerinde yaklaşık %90'lık bir artışla 70 milyon Euro'ya (2023/24: 37 milyon Euro) ulaştığını bildirdi. Bu artış büyük ölçüde Şampiyonlar Ligi'nde mücadele etme ve MHP Arena'nın yenilenmesinin ardından elde edilen ek ağırlama gelirlerinden kaynaklandı.

2021/22 sezonundan bu yana ilk kez, 2024/25 Money League sıralamasında sadece bir Fransız kulübü yer aldı. Ne Marsilya ne de Lyon, bu yılki ilk 20 sıralamasında yer almıyor. Ligue 1'in 2024/25 sezonu için daha az avantajlı yerel yayın anlaşması ve CVC Capital'in ligin ticari bir yan kuruluşuna yaptığı yatırımdan elde edilen gelirin sona ermesi, bu iki kulübün de bu yıl sıralamada yer almamasının önemli nedenleri oldu.

Şimdiye kadar Para Ligi'nde yer almasalar da bazı Suudi Arabistan Profesyonel Ligi kulüplerinin ve Major League Soccer'dan Inter Miami'nin yükselişi, Avrupa'nın önde gelen kulüpleri için ticari bir meydan okuma oluşturuyor. Yıldız oyuncularla dolu kadrolar, kulüplerin ve her iki ligin de küresel profilinde büyük bir etki yarattı. Özellikle MLS için, 2026 FIFA Dünya Kupası'ndan sonra bu fırsattan yararlanmak, Amerika Birleşik Devletleri'nde yeni bir futbol taraftarı pazarına ulaşmanın anahtarı olabilir. Çok yakında, bu liglerden kulüplerin dünyanın en çok gelir elde eden kulüpleri olarak Para Ligi'nde yer aldığını görebiliriz.

En çok gelir elde eden 10 kulüp

Real Madrid 1,161 milyar euro

Barcelona 974,8 milyon euro

Bayern Münih 860,6 milyon euro

PSG 837 milyon euro

Liverpool 836,1 milyon euro

Manchester City 829,3 milyon euro

Arsenal 821,7 milyon euro

Manchester United 793,1 milyon euro

Tottenham 672,6 milyon euro

Chelsea 584,1 milyon euro